ประวัติศาสตร์การเมืองไทยมักถูกเล่าผ่านเหตุการณ์ การต่อสู้ทางอำนาจ และความเปลี่ยนแปลงของบ้านเมือง แต่เบื้องหลังเหตุการณ์เหล่านั้นยังมีอีกด้านหนึ่งที่ไม่อาจแยกออกจากประวัติศาสตร์ได้ นั่นคือความสัมพันธ์ระหว่าง “คน”
หนังสือเล่มนี้หยิบความสัมพันธ์ของบุคคลสำคัญสามคน ได้แก่ ปรีดี พนมยงค์ จอมพล ป. พิบูลสงคราม และพลตำรวจเอก อดุล อดุลเดชจรัส มาพิจารณาผ่านมิติของมิตรภาพ ความไว้วางใจ ความขัดแย้ง และการตัดสินใจเมื่อการเมืองเข้ามาเป็นบททดสอบของความสัมพันธ์ส่วนบุคคล ปรีดี แปลก อดุล คุณธรรมน้ำมิตร
จากมิตรภาพ “แปลก–อดุล” ที่เริ่มต้นตั้งแต่วัยนักเรียนนายร้อย ความสัมพันธ์ “ปรีดี–แปลก” ที่ก่อตัวขึ้นระหว่างการศึกษาในฝรั่งเศส ไปจนถึงความสัมพันธ์ “ปรีดี–อดุล” ซึ่งมีภารกิจทางการเมืองและเหตุการณ์สำคัญของประเทศเข้ามาเกี่ยวข้อง หนังสือค่อย ๆ เปิดให้เห็นว่าความสัมพันธ์ของทั้งสามเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่ออุดมการณ์ อำนาจ และสถานการณ์ทางการเมืองเข้ามาแทรกกลาง
แกนสำคัญของหนังสือเริ่มตั้งแต่บริบทของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ก่อนเดินต่อไปยังความขัดแย้งภายในกลุ่มอำนาจ เหตุการณ์ทางการเมืองในช่วงต่อมา รัฐประหาร พ.ศ. 2490 และความเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การปิดฉากบทบาทของคณะราษฎร โดยหนังสือเลือกเล่าประวัติศาสตร์เหล่านี้ผ่านความสัมพันธ์ของบุคคลมากกว่ามองเฉพาะโครงสร้างอำนาจเพียงด้านเดียว การเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อ 24 มิถุนายน 2475 โดยคณะราษฎรเป็นเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่มีแหล่งข้อมูลของรัฐสภาและสถาบันปรีดี พนมยงค์บันทึกไว้เช่นกัน
นี่จึงเป็นหนังสือประวัติศาสตร์การเมืองที่ไม่ได้ชวนมองเพียงว่าใครอยู่ฝ่ายใด แต่ชวนสำรวจว่า เมื่อคนที่เคยร่วมเสี่ยง ร่วมคิด และร่วมเดินทางมาด้วยกันต้องเผชิญกับอำนาจและความเปลี่ยนแปลง ความเป็น “มิตร” จะยังคงเหลืออยู่มากเพียงใด


